آیا می دانستید بیماران استومی برای اینکه بتوانند به زندگی سابق خود بازگردند نیاز به چه حمایت هایی دارند؟ آیا از عوارض بعد از برداشتن کیسه استومی اطلاعی دارید؟ اگر نگران چالش های عوارض بعد از عمل استومی هستید، ما در این مقاله ضمن شناخت عوارض احتمالی، آموزش های لازم برای مراقبت های پرستاری از بیماران استومی را به شما خواهیم گفت. تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
این مقاله برای شماست اگر:
- به تازگی جراحی استومی کرده اید.
- نگران عوارض بعد از عمل استومی هستید.
- یکی از عزیزان شما جراحی استومی کرده است.
- در تیم مراقبتی و یا پرستاری از افراد استومی مشغول به کار هستید.
- و…
عوارض استومی پس از عمل جراحی
قبل از بررسی عوارض بعد از عمل استومی، بهتر است در مورد استومی توضیحات مختصری را ارائه دهیم. استومی نوعی جراحی است که طی آن یک سوراخ مصنوعی روی دیواره شکم ایجاد می کنند تا مواد دفعی از این طریق از بدن خارج شود.
جراحی استومی به دلایل مختلفی مانند سرطان، التهاب روده و در مواردی آسیب های تروماتیک، انجام شود. گرچه جراحی استومی کیفیت زندگی افراد را بهبود می بخشد، اما ممکن است عوارضی نیز به دنبال داشته باشد. برخی از عوارض استومی زودرس و برخی دیر رس می باشند.
در ادامه به بررسی این موارد می پردازیم.
عوارض زودرس استومی
این عوارض در هفته های اول خود را به صورت یکی از موارد زیر بروز می دهند:
1-خونریزی از محل استوما از عوارض بعد از برداشتن کیسه استومی می باشد.
2-استفاده از کیسه استومی و چسب های مخصوص آن، ممکن است خارش و یا تحریک پوستی را ایجاد کند.
3- برخی از افراد ممکن است عوارض بعد از عمل استومی را به صورت عفونت، قرمزی، تورم و ترشحات چرکی تجربه کنند.
4-در برخی موارد، عوارض بعد از عمل استومی ممکن است به صورت انسداد روده بروز پیدا کند که باید سریعاً درمان شود.

عوارض دیررس استومی
معمولاً عوارض دیررس استومی پس از گذشت چندماه تا چند سال پس از جراحی به صورت یکی از موارد زیر خود را نشان می دهد:
1-فتق اطراف استوما یکی از عوارض بعد از عمل استومی می باشد که به دلیل فشار بخشی از روده اطراف استوما به بیرون ایجاد می شود.
2- یکی دیگر از عوارض دیررس استومی، پرولایساستوما می باشد که استوما به بیرون از بدن آمده و نیاز به جراحی دارد.
3- در برخی از افراد ممکن است عوارض بعد از برداشتن کیسه استومی به صورت تنگی استوما دیده شود و فرد در دفع مدفوع دچار مشکل شوند.
4-یکی از عوارض بعد از عمل استومی، کاهش خون رسانی به استوما می باشد و بافت آن دچار نکروز می شود.

مراقبتهای پرستاری حائز اهمیت پس از عمل جراحی استومی
ممکن است بیمار برای جلوگیری از عوارض بعد از برداشتن کیسه استومی با چالش های بسیاری روبرو شود. مراقبت های تغذیه ای، پیشگیری از بروز عفونت و برخی حالت های روحی و روانی و همچنین هماهنگ کردن خود با شرایط جدید، همگی نیاز به آموزش دارند و با مراقبت های پرستاری پس از جراحی استومی، این مشکلات برای شما برطرف خواهند شد. در ادامه برخی از مراقبت های پرستاری پر اهمیت را برای شما آورده ایم.
1-مراقبت از پوست اطراف استوما
سعی کنید پوست اطراف استوما را با ملایمت با آب و صابون بشوئید و قبل از نصب کردن کیسه جدید، آن را به طور کامل خشک کنید. در نظر داشته باید که استفاده از صابون های معطر، الکل و حتی دستمال مرطوب، ممکن است منجر به تحریکات پوستی شود.
اگر قرمزی یا زخم در ناحیه استومی مشاهده کردید از پودر استومی و کرم محافظ پوستی استفاده کنید تا زخم و قرمزی برطرف شود.
2- انتخاب کیسه استومی مناسب
دهانه کیسه باید حدوداً 3 میلی متر بزرگ تر از استوما باشد تا از نشت و تحریک پوستی جلوگیری کند. این کیسه ها معمولا می توانید هر 3 تا 5 روز یکبار تعویض کنید، اما در صورتی که بوی نامطبوع یا نشت مدفوع مشاهده کردید، می توانید آن را زودتر تعویض کنید.
اگر می خواهید مراقبتهای پرستاری بیماران استومی را انجام دهید، نحوه صحیح تعویض این کیسه ها، استفاده از چسب ها و مراقبت های پوستی را به طور کامل آموزش ببینید.
3-تغذیه و برنامه غذایی مناسب
سعی کنید هفته های اول پس از جراحی، غذاهای کم فیبر مانند برنج، ماکارونی و نان سفید را به بیمار بدهید و از دادن غذاهای نفخ دار مانند کلم و لوبیا و حتی نوشابه های گازدار به وی دوری کنید.
اگر بیمار اسهال داشته باشد، غذاهایی مانند موز، پنیر و ماکارونی و اگر یبوست دارد، مصرف مایعات فراوان و فیبر را توصیه می کنیم.
4- فعالیت بدنی و بازتوانی بیمار
چند روز پس از جراحی، بیمار را به راه رفتن و حرکت تشویق کنید تا جریان خون در بدن او بهبود پیدا کند و از عوارض دیگر پیشگیری شود. به صلاحدید پزشک و با گذشت زمان، بیمار می تواند فعالیت های عادی و روزمره خود را انجام دهد و به زندگی سابق خود بازگردد.
5- حمایت روانی و اجتماعی از بیمار
اگر بیمار دچار حالاتی مانند افسردگی و یا اضطراب شود، حمایت روانی و مشاوره های تخصصی بسیار اهمیت دارد. حتی می توانید او را در گروه های حمایتی بیماران استومی عضو کنید تا هم از تجربیات دیگران استفاده کند و هم اینکه احساس تنهایی نکند.

به نقل از سایت niddk.nih.gov
Contact your doctor or ostomy nurse if you notice any unusual signs and symptoms any time after ostomy surgery. Talk with your doctor and ostomy nurse about symptoms that could be signs of a serious complication and when you should contact a health care professional or seek emergency medical care
ترجمه متن:
در صورت مشاهده هرگونه علائم و نشانه های غیر معمول پس از جراحی استومی، با پزشک یا پرستار استومی خود تماس بگیرید. با پزشک و پرستار استومی خود در مورد علائمی که می توانند نشانه های یک عارضه جدی باشند و اینکه چه زمانی باید با یک متخصص مراقبت های بهداشتی تماس بگیرید یا به دنبال مراقبت های پزشکی اورژانسی باشید، صحبت کنید.
آموزش مراقبت از استومی به بیمار و خانواده او
همانطور که در قسمت قبل اشاره شد، بیماران استومی نیاز به مراقبت های پرستاری دارند و بهتر است آموزش هایی لازم را به هم به خانواده و هم به خود شخص داده شود.
قبل از هر چیز بهتر است بیمار و خانواده او، با استومی و انواع آن و عوارض بعد از برداشتن کیسه استومی آشنا شوند. استومی، بازشدگی و جراحی در ناحیه شکم می باشد تا مواد زائد از بدن شخص خارج شود.
سه نوع استومی داریم:
- ایلئوستومی : اتصال روده کوچک به سطح شکم
- کلستومی: اتصال روده بزرگ به سطح شکم
- یورستومی: تخلیه ادراد
توجه داشته باشید که هر نوع استومی مراقبت های خاص خود را دارد.
پیش از ترخصی بیمار از بیمارستان، آموزش های گام به گام تعویض صحیح کیسه استومی، استفاده از محصولات محافظ پوست و همچنین شناسائی مواردی مانند تغییر رنگ استوما، تورم و یا ترشح غیر طبیعی را به خانواده او داده می شود.
نکته مهم این است که پوست اطراف استوما را حتما با آب و صابون بشوئید و بر اساس نوع استومی و میزان ترشحات، کیسه استومی را به موقع تعویض کنید و مرتباً وضعیت استوما را بررسی کنید.
حافظ طب نوین در رابطه با درمان استوما چه راهکاری دارد؟
برای پیشگیری از عوارض بعد از عمل استومی، می توانید محصولاتی مانند کرم محافظ کامفیل کلوپلاست، خمیر استومی کلوپلاست، چسب پایه آلترنا، انواع محصولات استومی، اسپری جدا کننده چسب براوا کلوپلاست و… را به صورت اینترنتی از سایت فروشگاهی حافظ طب خریداری کنید.
سوالات متداول در مورد عوارض استومی پس از عمل جراحی
آیا امکان ایجاد فتق در محل استومی وجود دارد؟
بله، فتق یکی از عوارض رایج بلند مدت در بیماران دارای استومی است.
آیا وجود درد در ناحیه استومی طبیعی است؟
استومی معمولاً بدون درد است؛ اما درد ممکن است نشانه التهاب یا عفونت باشد.
آیا استومی ممکن است به داخل شکم کشیده شود؟
بله، این عارضه با عنوان “فرورفتگی استومی” شناخته می شود و نیازمند بررسی تخصصی است.
میزان خونریزی از استومی تا چه حد طبیعی است؟
مقدار کمی خونریزی گذرا طبیعی است، اما خونریزی شدید باید بررسی شود.
جمع بندی: هر آنچه در مورد عوارض استومی پس از عمل جراحی خواندیم
برای اینکه با عوارض بعد از برداشتن کیسه استومی، روبرو نشوید، به عنوان پرستار و مراقب بیمار نیاز دارید یک سری آموزش ها را قبل از ترخیص بیمار ببینید. ممکن است بیمار تحریک و یا زخم اطراف استومی، انسداد روده، فتق و… را تجربه کنید. با رعایت بهداشت چه از سمت خود شخص بیمار و چه شما که از او پرستاری می کنید.