نحوه مراقبت تغذیه ای در جراحی استومی

آیا می دانید تغذیه چقدر می تواند در دوران پس از جراحی استومی شما اهمیت داشته باشد؟ این مقاله به شما کمک می کند تا باید ها و نبایدهای تغذیه ای خود را در این دوران بهتر بشناسید و یک زندگی سالم را تجربه کنید. تا انتهای مقاله با ما همراه باشید 

این مقاله برای شماست اگر

• به تازگی عمل جراحی استومی کرده اید
• قرار است جراحی کنید و نگران زندگی پس از جراحی هستید
• مادری هستید که نگران تغذیه ی فرزند خود پس از استوما هستید
• پزشک تغذیه و یا متخصص هستید
• و…

نحوه مراقبت تغذیه ای در جراحی استومی

در عمل جراحی استومی، ناحیه ای از شکم برش داده می شود و از طریق آن، قسمتی از روده را به دیواره شکم وصل می کنند. بدین صورت ارتباط روده با سطح شکمی( خارج شکمی ) برقرار می گردد. بعد از این جراحی، مواد دفعی به جای مقعد، از طریق این سوراخ روی شکم دفع می شوند. به این سوراخ روی شکم، استوما می گویند و صورتی رنگ می باشد. کلستومی نوعی از جراحی های استومی می باشد.

کیسه های استومی، کیسه هایی هستند که برای جمع آوری و نگه داشتن مواد دفعی استفاده می شوند. این کیسه ها، از طریق چسب اطراف سوراخ، به پوست متصل می شوند و استوما را می پوشانند. گاها به کیسه و قسمتی از آن که به پوست چسبیده شده، دستگاه استومی می گویند. این افراد در هنگام تخلیه مواد دفعی، کنترل ندارند چون در استوما عضله ای وجود ندارد.

اهمیت اصول تغذیه در بیماران استومی

اگر اخیراً جراحی استومی انجام داده اید، علاوه بر استفاده از محصولات مراقبتی، رعایت اصول تغذیه می تواند به بهبود شرایط شما کمک کند. رژیم غذای خود را به گونه ای تنظیم کنید که عملکرد سیستم گوارشی شما خوب باشد و مشکلاتی مانند نفخ، یبوست و اسهال را تجربه نکنید.  اصول تغذیه ای زیر را دنبال کنید:

مصرف غذای های جدید

غذاهای جدیدی که در رژیم غذایی جدید خود بتدریج وارد کنید، تا سیستم گوارشی شما واکنش های نامطلوبی بروز ندهد.

جویدن کامل غذا

اگر می خواهید غذا مسیر استوما را نبندد و به عبارتی برای جلوگیری از انسداد استوما، غذاهای خود را کامل بجوید.

مصرف مایعات

شما پس از جراحی استومی، آب بدن خود را از طریق استوما از دست می دهید. سعی کنید روزانه 8 تا 10 لیوان آب بنوشید تا بدن شما با مشکلات کم آبی مواجه نشود.

پرهیز از غذاهای نفخ دار

مواد غذایی که نفخ ایجاد می کنند را به اندازه کم و با احتیاط مصرف کنید. این مواد شامل لوبیا، کلم، پیاز، نوشابه های گازدار و برخی میوه ها می باشند.

کنترل مصرف فیبر

مصرف فیبر را با توجه به نوع استومی خود تنظیم کنید. در ایلئوستومی، فیبر را به صورت محدود مصرف کنید تا با اختلال در جذب مواجه نشوید. مصرف فیبر را می توانید در کولوستومی، به تدریج و البته، با احتیاط افزایش دهید تا عملکرد روده شما بهبود پیدا کند.

در جدول زیر، برای شما مواد غذایی که می توانید مصرف کنید، و آن دسته که مصرف آن ها نیاز به احتیاط دارد، را برایتان خلاصه کرده ایم:

اگر هنگام خوردن هر نوع غذا، دچار یبوست، نفخ یا بوی بد شدید، این غذا را به مدت چند هفته از برنامه غذایی خود حذف کنید و بعدا دوباره اضافه کنید. در رابطه با این بیماران مواظب باشید، که افزایش وزن پیدا نکنند، چون سلامتی آنها را مختل می کند. در این بیماران به دلیل برداشتن کولون، جذب مایعات به خوبی انجام نمی شود. 

 دلایل جراحی استومی

یکی از دلایل این عمل جراحی، انسداد روده می باشد. گاهی اوقات حرکت پریستالتیسم روده کند یا متوقف می شود. در نتیجه مواد دفعی در روده تجمع می یابند و باعث انسداد آن می شوند. از دیگر دلایل آن کولیت زخمی می باشد که در اثر زخم و التهاب در کولون، ایجاد می شود.

یکی دیگر از دلایل آن، بیماری کرون می باشد که نوعی بیماری التهابی می باشد و می تواند از روده تا مقعد را تحت تاثیر قرار دهد. از دلایل دیگر آن می توان به دیورتیکولیت و سرطان و… اشاره کرد.
یکی از نکات مهم در رابطه با این بیماران، رعایت مراقبت تغذیه ای در جراحی استومی می باشد. با ما همراه باشید تا شما را با روش های تغذیه ای در جراحی استوما آشنا کنیم.

تغذیه و رژيم درمانی در جراحی های استومی:

اگر می خواهید بدانید بعد از عمل دوم یعنی پس از برداشتن کیسه استومی چه غذاهایی باید خورد، توجه داشته باشید که بعضی مواد به طور کامل در معده یا روده هضم نمی شوند و می توانند باعث انسداد شوند. لازم نیست، این مواد از برنامه غذایی حذف شوند، بلکه مقدار کمی از آنها خورده شوند و کاملا جویده شوند.

رعایت این مورد، مخصوصا در بیماران ایلئوستومی ضرورت دارد. بعضی از این مواد عبارت اند از: میوه های خشک و اسفناج، نارگیل، کرفس، آناناس، سوسیس، کالباس، پرتقال، ترشیجات، گریپ فروت، خیار، زیتون، فلفل سبز، قارچ، آجیل، نخود فرنگی و ذرت و…

یکی از عوارض این جراحی، تولید بوی نامطبوع می باشد. برای جلوگیری از بوی ناخوشایند استوما، می توان از خوشبوکننده های کیسه استومی، استفاده کرد.

همچنین بعضی غذاها وجود دارند که باعث تولید بوی ناخوشایند می شوند، که باید آنها را در مراقبت تغذیه ای در جراحی استومی رعایت کرد. بعضی از غذاهایی که باعث تولید بوی بد می شوند، عبارت اند از: تخم مرغ، پیاز، شلغم، الکل، خیار، تربچه، لوبیا، سیر، کافئین، لبو، کلم و لوبیا سبز و… .

همچنین، مصرف بعضی داروها از جمله آنتی بیوتیک ها، باعث تولید بوی نامطبوع می شوند که در اینصورت باید به پزشک اطلاع دهید. دوغ، جعفری و ماست باعث کاهش بو می شوند، حتما آنها در برنامه غذایی خود قرار دهید.

رژیم غذایی کلستومی:

در بدن همگی افراد به علت فیزیولوژیکی، گاز تولید می شود. با رعایت مراقبت تغذیه ای در جراحی استومی، می توان از نفخ جلوگیری کرد. بعضی از عوامل مانند نوع غذا، چگونگی خوردن و زمان خوردن می تواند در تولید گاز موثر می باشند.

سعی کنید رژیم غذایی در استوما  را به صورت مرتب رعایت کنید، زیرا حذف وعده های غذایی موجب تولید بیشتر گاز می شوند. هنگام غذا خوردن حرف نزنید، چون این کار باعث نفخ می شود. از جویدن آدامس خودداری کنید. ماست، نان سوخاری، بیسکویت ترد و نان تست باعث جلوگیری از نفخ می شوند.

بعضی از مواد باعث تولید گاز بیشتر می شوند که عبارت اند از: ماهی، بروکلی، گوشت، غذاهای ادویه دار، کلم، تربچه، پیاز، نوشابه گازدار، شیر، گل کلم، طالبی، خیار، قارچ، انواع قندها، لوبیا، چای بابونه، ذرت و خربزه.

برای جلوگیری از یبوست، مایعات زیاد مصرف کنید. همچنین غذاهای پرفیبر همچون سبزی، میوه های تازه و غلات و… مصرف کنید. قهوه، شکلات، آب آلو، شیرین بیان و آب لیمو می توانند یبوست را بهبود دهند. همچنین داشتن تحرک و ورزش نیز از یبوست جلوگیری می کنند.