راه های پیشگیری از زخم پای دیابتی:
- ترک سیگار و موادمخدر و مصرف الکل
- پوشیدن کفش مناسب
- استفاده از جوراب مناسب
- بررسی هر روز پا که علائم ظاهری جدیدی مانند تاول، بریدگی و … نداشته باشد
- کاهش کلسترول بالا و کنترل گلوکز خون
با توجه به پیشرفت علم پزشکی و تغییرات به وجود آمده در علوم مختلف از جمله ژنتیک و مهندسی پزشکی و نانو، درمان زخم پای دیابتی نسبت به قبل راحت تر شده است. انواع پانسمان زخم پای دیابتی وجود دارند که هر کدام از این پانسمان ها، مزایا و نکات خاصی را دارند که هنگام پانسمان بندی، باید تمامی موارد را در نظر بگیریم.
زخم پای دیابتی به چند درجه مختلف تقسیم می شود که از نظر عمق زخم و شرایط آن، از زخم معمولی یا سطحی تا زخم بسیار شدید طبقه بندی می شوند. بیماری قند، مشکلات و عوارض خاصی را برای افراد ایجاد می کنند و برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری، باید از سیگار کشیدن، زیاد خوردن و چاقی بیش از حد، مصرف مشروبات الکلی و شکر، جلوگیری شود.
درجه بندی زخم پای دیابتی به پنج بخش تقسیم می شود. زخم درجه صفر بسیار جزئی می باشد و در واقع فقط شرایط مساعد جهت رشد و آلودگی زخم را دارد. زخم درجه یک بر روی سطح پوست می باشد و هنوز پیشرفت زیادی نکرده است و بر بافت های اطراف پا اثر منفی نگذاشته است.
زخم درجه دو شدیدتر بوده و به سطح تاندون پا رسیده است، اما هنوز در حد نفوذ به استخوان ها نمی باشد. زخم درجه سه، آغازی بر شدید شدن زخم پای دیابتی محسوب می شود و از این درجه به بعد، مشکلات زیادی بر سر راه بیماران قندی به وجود می آید.
انواع پانسمان پیشگیری از زخم:
انواع پانسمان های پیشگیری از زخم پانسمان هایی بسیار نازک بوده و از جنس پی اورتان می باشد و عموما شفاف است و دارای انعطاف پذیری خوبی می باشند. این نوع از پانسمان ها علاوه بر استفاده معمول مانند سایر پانسمان ها برای پیشگیری و جلوگیری از ایجاد زخم نیز استفاده می شود. سایت تخصصی حافظ طب نوین در این راستا توانسته است نماینده انواع محصولات پانسمان های پیشگیری از زخم باشد و شما را برای خرید انواع پانسمان پیشگیری از زخم راهنمایی کند و مشاوره بدهد.
در این حالت زخم، آلودگی ایجاد کرده و معمولا همراه با درد استخوان و آبسه خود را نشان می دهد. زخم درجه چهار که بسیار شدید می باشد، از عفونت استخوان نیز گذشته و بدن را درگیر می کند. در این شرایط معمولا انگشت های پا یا در برخی موارد کف پا، آلوده می شوند.
زخم درجه پنجم شدید ترین نوع زخم می باشد که کل عضو پا را درگیر می کند، به طوری که بافت های پا دچار سوزش و درد شدید می شوند که نشان از آلودگی و عفونت شدید استخوان و بافت های داخلی می باشد.
بررسی انواع زخم پای دیابتی
زخم پای دیابتی در انواع مختلفی وجود دارند که هر کدام درمان مخصوص به خود را دارند که در ذیل به آن ها می پردازیم:
- زخم های نوروپاتیک
- زخم های ایسکمیک
- زخم های نورو ایسکمیک
زخم های نوروپاتیک وقتی رخ می دهد که بافت مورد نظر دچار تنش های عصبی شود و شرایط مساعد برای درگیری اعصاب در محیط مورد نظر وجود داشته باشد.
زخم های نوروپاتیک نوعی زخم هستند که محل مورد نظر را درگیر می کنند و درجات متفاوتی دارند. کلمه نوروپاتیک به معنای درگیری اعصاب در محیط می باشد. یعنی عملکرد سیستم عصبی در بدن دچار مشکل می شود.
زخم های ایسکمیک زخم هایی هستند که خون رسانی بدن را دچار اختلال شدید می کنند. منظور از ایسکمیک به معنای جلوگیری از خون رسانی در داخل شریان های عضو مورد نظر می باشد. معمولا زخم های ایسکمیک در اندام های پایین بدن مانند انگشت و پا خود را نمایان می کنند.
به طور ساده وقتی خون رسانی به بافت مورد نظر قطع شود، سلول ها و اجزای داخلی بافت دچار مشکل شده و اکسیژن رسانی صحیحی صورت نمی گیرد. عواملی مانند التهاب در عضو مورد نظر یا داشتن بیماری هایی که عوارضی مانند کم خونی ایجاد می کنند، در شدت زخم های ایسکمیک موثر می باشند. از نشانه های این نوع زخم می توانیم به تورم اشاره کرد.
این زخم ها به رنگ های قرمز و زرد و خاکستری و سیاه وجود دارند. افرادی که دچار مشکلات کلیوی و فشار خون هستند و به استعمال دخانیات می پردازند، بیشتر در معرض ابتلا به این نوع از زخم ها هستند.
زخم های نورو ایسکمیک عوارض بسیار شدیدی دارند و زمانی این زخم ها به وجود می آیند که شرایط نوروپاتیک و ایسکمیک به صورت همزمان برای یک بیمار به وجود بیاید.
هنگامی که سیستم عصبی بدن دچار اختلال شود و عملکرد صحیحی نداشته باشد، و خون رسانی به بافت های عضو مورد نظر از طریق شریان ها، با اختلال مواجه شود، شرایط برای ایجاد زخم های نورو ایسکمیک مهیا می شود. البته گفتنی است که تشخیص به موقع این نوع زخم منجر می شود که مداخلات درمانی موثری صورت گیرد.
دلایل ابتلا به زخم پای دیابتی
برخی از دلایل ابتلا به زخم پای دیابتی عبارتند از:
نوروپاتی محیطی
سطح بالای قند خون به اعصاب پا آسیب می رساند و منجر به بی حسی، گزگز و از دست دادن حس می شود. این امر تشخیص آسیب یا عفونت را دشوار می کند.
بیماری شریانی محیطی (PAD)
دیابت می تواند به عروق خونی پا آسیب برساند و جریان خون را کاهش دهد. این کمبود اکسیژن و مواد مغذی توانایی بدن را برای التیام زخم ها مختل می کند.
بدشکلی پا
آسیب عصبی و PAD می تواند باعث تغییر در شکل پا مانند انگشت چکشی یا پنجه ای شود،. این ناهنجاری ها به نواحی خاصی از پا فشار وارد می‌کنند و خطر ایجاد زخم را افزایش می‌دهند.
تروما
حتی صدمات جزئی، مانند بریدگی یا تاول، به دلیل سیستم ایمنی ضعیف و جریان خون ضعیف، به راحتی می توانند عفونی شده و به زخم تبدیل شوند.
عفونت زخم پای دیابتی
عفونت زخم پای دیابتی زمانی رخ می دهد که زخم روی پا عفونی شود. عفونت ها را می توان با آنتی بیوتیک ها و دبریدمان درمان کرد که روشی برای برداشتن بافت عفونی است. علائم عفونت شامل قرمزی اطراف زخم، چرک، درد، تب یا لرز، تخلیه خون از زخم، بافت نکروزه یا شکننده می باشد.
علائم و تشخیص زخم پای دیابتی
زخم پای دیابتی می تواند باعث درد، تورم، قرمزی و زخم های باز در پاها شود. ازدیگر علائم و تشخیص زخم پای دیابتی عبارتند از:
- قرمزی، تورم و گرما در پای آسیب دیده
- درد، به خصوص در اطراف نواحی پینه دار یا تحریک شده
- تغییر رنگ پوست، مانند بافت سیاه یا قانقاریا
- پینه های بزرگ یا پاشنه های ترک خورده
- بوی بد
- تاول و زخم
پزشک می تواند زخم پای دیابتی را با انجام معاینه فیزیکی، آزمایش تک رشته ای برای نوروپاتی و آزمایش غیرتهاجمی برای نارسایی شریانی تشخیص دهد.
انواع پانسمان زخم پای دیابتی
در این قسمت به انواع پانسمان های زخم پای دیابتی می پردازیم. این موارد عبارتند از:
- پانسمان با چسبندگی پایین
- پانسمان جاذب
- پانسمان ورق هیدروژل
- پانسمان پلیمری نرم
- پانسمان فومی
مراحل ترمیم زخم:
مراحل ترمیم زخم شامل مرحله التهابی، هموستاز، آندوتدلیم، لختگی و ترشحات زخمی، بافت سازی و بازسازی می باشد. هر یک از مراحل ترمیم زخم دارای زمان بندی خاصی می باشد و بر اثر برخی تغییرات و فرایند ها، عملیات مربوط به مراحل بهبود زخم صورت می گیرد.
پانسمان با چسبندگی پایین، نوعی پانسمان می باشد که به صورت مستقیم بر روی زخم مورد نظر، چسبانده می شود. برخی پانسمان ها با چسبندگی پایین به صورت دارویی هستند و موادی مانند پوویدون‌یدین در آن ها استفاده می شود. نوع دیگری از زخم پانسمان وجود دارد که به صورت جاذب هستند.
این نوع از پانسمان ها به صورت مستقیم و جهت جلوگیری از خون ریزی به عنوان یک لایه محافظ عمل می کنند. برای نمونه گاز کتانی جاذب، نمونه ای از این نوع پانسمان محسوب می شود. منظور از پانسمان ورق هیدروژل این است که این نوع پانسمان برای جلوگیری از ترشحات زخم مورد نظر می باشد و به نوعی زخم را تمیز می کند و بهبود می بخشد.
مواد تشکیل دهنده این نوع پانسمان معمولا به صورت نشاسته و کربوکسی متال سلولز هستند و به صورت یک ورق بر روی سطح مورد نظر می چسبند و عفونت زخم را تمیز می کنند. پانسمان پلیمری نرم، نیز نوعی از پانسمان می باشد که معمولا از نوعی پلیمر سیلیکونی ساخته می شود.
در قسمت بیرونی و خارجی آن، معمولا یک لایه چسبنده وجود دارد و این نوع پانسمان تا حدودی خاصیت جذب را نیز دارد. پانسمان فومی از نوعی پلی اورتان هیدروفیلیک ساخته شده است و هدف از استفاده از این نوع پانسمان، جذب ترشحات و مرطوب کردن محیط زخم می باشد.
پانسمان بیاتین نوعی از پانسمان فومی محسوب می شود و موادی در این نوع پانسمان به کار می روند که قدرت جذب رطوبت را بالا می برند و ترشحات و میکروب های زخم را از بین می برند. شما می توانید با مراجعه به سایت حافظ‌طب که در زمینه لوازم و تجهیزات درمانی و پزشکی فعالیت دارند، محصول مورد نظر خودتان را با توجه به نوع زخم و شرایط خودتان انتخاب کنید.
در این مجموعه اجناس باکیفیت و متنوعی را می توانید پیدا کنید. همچنین این شرکت، جزو برندهای مطرح در زمینه ارائه پانسمان های دیابتی و موارد مرتبط، هستند. برای مثال برای پانسمان فومی می توانید از محصول پانسمان فوم چسب دار سوربکت یا پانسمان فوم پاشنه یورودرم استفاده کنید. این محصولات در مجموعه حافظ‌طب موجود می باشند.
مراقبت های ویژه زخم پای دیابتی
در زیر به برخی موارد مربوط به مراقبت های مخصوص زخم پای دیابتی اشاره می کنیم:
- کنترل قند و رژیم غذایی
- تکمیل درمان
- عدم استعمال دخانیات
- ورزش کردن
شما بایستی همیشه قند خون خودتان را تحت نظر بگیرید و از رژیم غذایی خاصی استفاده کنید. به توصیه های پزشکتان عمل کنید و حتما از تمام داروهایی که تجویز شده است، استفاده کنید.
فرد دیابتی به هیچ وجه نباید دخانیات مصرف کند، زیرا مشکلات بسیار شدیدی را برای ریه و قلب ایجاد می کند. شاید مهم ترین توصیه پزشکان برای افرادی که زخم پای دیابتی دارند، ورزش کردن می باشد. حتما سعی کنید به صورت مرتب فعالیت کنید. عمل ورزش کردن باعث می شود که خون رسانی و گردش خون به سرعت شکل بگیرد.
پانسمان هیدروکلوئید نازک رنوکر تی اند ال
محدوده قیمت: تومان40.000 تا تومان115.000
ژل ایکس پرونتوسان
محدوده قیمت: تومان1.620.000 تا تومان2.717.000
پانسمان فوق جاذب زتوویت ای هارتمن
محدوده قیمت: تومان31.500 تا تومان180.000ترفندهای خانگی برای مراقبت از زخم پای دیابتی
ترفندهای خانگی برای محافظت از زخم پای دیابتی شامل موارد زیر هستند:
- روزی چند بار می توانید از ژل آلوئه ورا استفاده کنید.
- می توانید از روغن نارگیل نیز جهت مالش روی زخم استفاده کنید.
- با کمی عسل طبیعی نیز می توانید التیام و عفونت زخم را رفع کنید.
- می توانید از زردچوبه و شیر نیز استفاده کنید و به صورت ترکیب با یکدیگر، روی محل زخم بمالید.
عوامل خطر برای زخم پای دیابتی
- گردش خون ضعیف
- عدم کنترل قند خون
- پوشیدن کفش نامناسب
- پابرهنه راه رفتن
پانسمان هیدروکلوئید نازک رنوکر تی اند ال
محدوده قیمت: تومان40.000 تا تومان115.000ژل ایکس پرونتوسان
محدوده قیمت: تومان1.620.000 تا تومان2.717.000پانسمان فوق جاذب زتوویت ای هارتمن
محدوده قیمت: تومان31.500 تا تومان180.000مدت زمان درمان زخم پای دیابتی
مراقبت روزانه از زخم باید تا زمان بهبودی زخم ادامه یابد. افراد مبتلا به دیابت و بیماری شریانی اندام تحتانی اغلب به کندی بهبود می یابند، بنابراین ممکن است هفته ها یا ماه ها طول بکشد تا زخم پا به طور کامل بهبود یابد. مدت زمان درمان زخم پای دیابتی به شدت عفونت و نوع درمان بستگی دارد.
برای کسانی که در محیط های سرپایی با آنتی‌بیوتیک های خوراکی درمان می شوند، مدت درمان معمولاً 7-14 روز است. در افرادی که به صورت تزریقی اما بدون استئومیلیت درمان می شوند، 4-2 هفته کافی است. برای مبتلایان به استئومیلیت به مدت طولانی تر درمان نیاز است، حداقل 6-4 هفته پیشنهاد می شود.
زخم پای دیابتی چگونه درمان می‌شود؟
کنترل و درمان مناسب زخم شامل استفاده از پانسمان و داروهای موضعی است. این محصولات از نرمال سالین تا محصولات پیشرفته مانند پانسمان زخم و جایگزین های پوستی را شامل می‌شود که نشان داده شده است در بهبود زخم پای دیابتی بسیار موثر هستند. روش های درمانی استاندارد برای درمان زخم پای دیابتی شامل دبریدمان زخم، کنترل و جلوگیری از بروز هر گونه عفونت، روش های عروق سازی مجدد در صورت لزوم و تخلیه زخم است.
داروهای مورد استفاده برای زخم پای دیابتی
عواملی مانند سفالکسین، دیکلوکساسیلین، آموکسی سیلین، کلاوولانات یا کلیندامایسین گزینه های موثری هستند. عفونت خفیف بافت نرم را می توان به طور موثر با آنتی بیوتیک های خوراکی از جمله دیکلوکساسیلین، سفالکسین و کلیندامایسین درمان کرد. عفونت شدید بافت نرم را می توان در ابتدا به صورت داخل وریدی با سیپروفلوکساسین به همراه کلیندامایسین درمان کرد.
روش‌های جراحی زخم پای دیابتی
دبریدمان روشی است که برای پاکسازی پوست و بافت مرده یا عفونی از زخم پای دیابتی استفاده می شود و به پزشک شما اجازه می دهد تا میزان آسیب بافت نرم را ارزیابی کرده و برای بهبود آن تلاش کند. برای انجام این روش، پزشک از ابزار تیز مانند چاقوی جراحی برای برداشتن بافت از داخل و اطراف زخم استفاده می کند.
به عبارتی دیگر، دبریدمان عبارت است از برداشتن مواد غیر حیاتی، آلوده یا خارجی از داخل یا مجاور زخم، تا زمانی که بافت سالم اطراف در معرض دید قرار گیرد و به طور گسترده در بهبود زخم پای دیابتی استفاده شود.
پیشگیری از ابتلا به زخم پای دیابتی
پزشکان به افراد مبتلا به دیابت توصیه می کنند دستورالعمل های مراقبت از زخم پای دیابتی را جدی بگیرید و موارد زیر را رعایت کنید
- روزانه پاهای خود را بررسی کنید.
- پاها را با آب ولرم و هرگز داغ حمام کنید.
- هنگام حمام کردن پاها ملایم باشید.
- پاهای خود را مرطوب کنید اما بین انگشتان پا را مرطوب نکنید.
- ناخن ها را با دقت کوتاه کنید.
- هرگز خود میخچه و پینه را درمان نکنید.
- جوراب تمیز و خشک بپوشید.
سوالات متداول
چه عواملی باعث ایجاد زخم پای دیابتی می شوند؟
نوروپاتی دیابتی، بیماری عروق محیطی، عفونت، فشار، کفش نامناسب، عدو مراقبت از پا و کنترل نامناسب قند خون از عوامل ایجاد زخم پای دیابتی محصوب می شوند.
علائم زخم پای دیابتی چیست؟
زخمهایی که دیر بهبود مییابند، قرمزی، تورم و گرمی در اطراف زخم، ترشح از زخم و بوی بد از زخم، درد یا بیحسی و یا تغییر رنگ پوست پا و همچنین سردی یا گزگز پا می تواند از علائم زخم پای دیابتی باشد.
چگونه از زخم پای دیابتی پیشگیری کنیم؟
- کنترل قند خون
- مراقبت روزانه از پا
- پوشیدن کفش مناسب
- اجتناب از آسیب به پا
- معاینه منظم پا توسط پزشک
درمان زخم پای دیابتی چگونه است؟
درمان زخم پای دیابتی بستگی به شدت و نوع زخم دارد و می تواند شامل کنترل عفونت، برداشتن بافت مرده، پاسنمان مناسب، کاهش فشار، جراحی، کنترل قند خون و همچنین درمان بیماری های زمینه ای باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده هرگونه علامت از زخم پای دیابتی، به خصوص اگر زخم دیر بهبود مییابد یا علائم عفونت را نشان می دهد، باید فورا به پزشک مراجعه کنید. تشخیص و درمان زود هنگام می تواند از عوارض جدی مانند قطع عضو جلوگیری کند.
جمع بندی
زخم پای دیابتی یکی از عوارض جدی دیابت است که به دلیل آسیب عصبی، کاهش جریان خون و افزایش خطر عفونت ایجاد می شود. برای پیشگیری از آن، کنترل قند خون، مراقبت روزانه از پا، پوشیدن کفش مناسب و معاینه منظم توسط پزشک ضروری است. درمان این زخم ها بسته به شدت آن شامل کنترل عفونت، برداشتن بافت مرده، پانسمان مناسب و کاهش فشار است و در موارد شدیدتر جراحی لازم می شود.
چه محصولاتی رو برای زخم پای دیابتی پیشنهاد میدید؟
ای کاش زودتر متوجه شده بودم که کفش نامناسب هم باعث زخم پای دیابتی میشه.
مقاله ی خوبی بود ممنون
چه محصولاتی برای درمان زخم پای دیابتی پیشنهاد میدید شما؟
سلام، من چند سالی هست که دیابت دارم و متاسفانه چند ماه پیش دچار زخم پا شدم. اوایل خیلی نگران بودم و فکر می‌کردم که دیگه نمی تونم راه برم. اما دکترم برام پانسمان نقره تجویز کرد و واقعا تاثیرش رو دیدم. زخمم خیلی زودتر از اون چیزی که فکر می‌کردم خوب شد و تونستم دوباره راه برم
من یه زخم خیلی عمیق روی پام داشتم که اصلا قرار نبود خوب بشه. دکتر بهم گفت از پانسمان هیدروکلویید استفاده کنم. اولش فکر می‌کردم که یه راه حل موقتیه، ولی بعد از چند ماه استفاده، زخمم کاملا خوب شد و خداروشکر کارم به قطع پا نکشید.